السيد حامد النقوي (مترجم: محبوب القلوب)

231

خلاصهء عبقات الانوار (حديث أنا مدينة العلم) (فارسى)

نمىشناسم و غير از اين حديثى از او نشنيده‌ام . كلام ابن‌جرير پايان يافت . ابن‌جوزى هم حديث على و ابن‌عبّاس را در « الموضوعات » آورده است ، و حاكم حديث ابن‌عبّاس را نقل كرده و گفته است : اسناد آن صحيح است . خطيب در تاريخش روايت كرده كه از يحيىبن‌معين درباره‌ى حديث ابن‌عبّاس سؤال شد ، گفت : صحيح است . و ابن‌عدى در مورد حديث ابن‌عبّاس گويد : ساختگى است . و حافظ ، صلاح‌الدّين علايى گويد : ذهبى هم در « الميزان » و ديگران به باطل‌بودن اين حديث قائل شده‌اند ، ولى علّت سرزنش‌كننده‌اى در اين مورد نياورده‌اند جز اينكه بى هيچ دليلى ادّعاى « ساختگى » بودن آن را كرده‌اند . حافظ ابن‌حجر در لسان الميزان گويد : در مستدرك حاكم اين حديث نقل‌هاى بسيارى دارد و كم‌ترين حالتش ، اين است كه اصلى دارد . پس شايسته نيست كه « ساختگى » بر آن اطلاق شود . او در فتوى گويد : اين حديث را حاكم در المستدرك نقل كرده و گفته است صحيح مىباشد . و ابن‌جوزى با او مخالفت كرده و آن را در « الموضوعات » آورده و گفته دروغ است . و حقيقت بر خلاف هر دو قول آنان است ، و حديث از نوع حسن است كه به صحت نمىرسد و به دروغ فرو نمىافتد و بيان اين مطلب طولانى است ، ولى اين نظر مورد اعتماد در اين باره است . پايان يافت . و مدّتى طولانى اين پاسخ را در جواب بيان مىكردم تا اينكه صحيح شمردن ابن‌جرير حديث على را در « تهذيب الآثار » و صحيح‌شمردن حاكم حديث ابن‌عبّاس را ديدم . پس از خداوند خير خواستم و تصميم قطعى گرفتم كه اين حديث را از درجه‌ى حسن به مرتبه‌ى صحيح بالا ببرم . و اللَّه اعلم . » « 1 » شرح حالش گروهى شرح حال متّقى و نشانه‌هاى بلندمرتبگى و مقام والاى او را آورده‌اند ؛ از جمله : 1 - عبدالحق دهلوى در « اخبار الأخيار / 245 » 2 - عيدروس يمنى در « النور السافر / 315 » 3 - غلام على آزاد در « سبحة المرجان / 43 »

--> ( 1 ) . كنز العمّال 15 / 129 - 130 .